Waddenzeel aan de Maes

Blauw en Groen, wie had dat ooit durven denken? Het maakt wat onder de heirbaan Tongeren-Doornik gebeurt, des te fascinerender. Nochtans is zo’n huwelijk tussen economie en ecologie nog niet zo utopisch als het op het eerste zicht lijkt. De lucht is groen en het gras is blauw.

De parallel met paars, een idee dat pas rijpte toen het mathematisch ook mogelijk was, is treffend. Niemand houdt het voor mogelijk, maar appelblauwzeegroen is als een frisse bries die een nieuwe lente aankondigt. En kijk, vandaag wordt het, in het zuiden toch, een mogelijke combinatie.

 

Zijn de bouwwoedende industriëlen van de liberalen dan niet de bloedvijand van de wollige bosnimfen van pater Versteylen? Historisch wel, maar hetzelfde gold voor de boerenbond, de ijzersmeltende travaillisten, etc, etc. Vandaag echter staan zowel het liberale als het groene gedachtegoed op een historisch kruispunt, een historische kruispunt où les extrêmes se touchent.

 

Het liberalisme en de vrije markt in het bijzonder is, met het schaamrood op de wangen door de ontsporing van de risicokapitalisten, op zoek naar een nieuw elan. Ecologie staat dankzij de mentale aardverschuiving omtrent klimaatsverandering in het centrum van de mondiale belangstelling, maar komt vaak niet verder dan woorden. The Green New Deal ademt daarom blauw en groen.

 

Ecologie en economie zijn geen tegenpolen, ze zijn dat nooit geweest. Energiebesparing reduceert niet alleen koolstofdioxiden, het optimaliseert ook winsten. Rationeel gebruik van grondstoffen heeft een tweeledige klank: een ecologische, maar evenzeer een economische.

Europa en meerbepaald België had een psychologische voorsprong in de groene technologie: zuinigheid zit ons cultureel ingebakken, optimaliseren is een hobby, spitstechnologie is onze sterkte. Maar, de wereld ontwaakt uit zijn drankzucht naar koolwaterstoffen. Als een American Oilaholic staat het grootste drankorgel tot nu toe op en spreekt “Hi, my name is Uncle Sam and I have a drinking problem”. Ook andere continenten ruiken vandaag de kansen die verbonden zijn aan de compostbak.

Europa mag deze keer de trein niet missen, zou hem niet kunnen missen, denkt een mens haast. En toch plooien we weer terug op onze gezapige houding. Europeanen, steek je handen uit de mouwen! Groene technologie is een langetermijnsgarantie op een duurzame economie, niet alleen ecologisch, maar evenzeer puur economisch.

 

Daarom vandaag deze historische kans, een huwelijk van extremen. Dit huwelijk kan, en dat zijn de lessen uit paars, enkel slagen als beide partners elkaar sterktes en eigen zwaktes onderkennen. Zoals elk jong echtpaar moet het teder evenwicht gezocht worden tussen het compromis en ieders eigenheid. Tussen het klassieke rollenpatroon en emancipatie. Tussen klussen in het huis en werken in de tuin, beiden kunnen beiden, maar laat ons wel wezen wie wat het beste kan. En doe de afwas samen.

En wat brengt de toekomst dan, buiten jenever, terraskes, belastingen, groenen en het geuzenleven? Waar naartoe?

 

Zoals eerder geweten begint Rianne maandag op haar nieuwe werk en ook ik, na een weekendje Belgie, begin aan mijn nieuwe werf bij Besix. Niet alleen mijn residentie bij de Verenigde Andersklinkende Eburonen houdt me toch nog in een expatbestaan-light, ook mijn toekomstige werf situeert zich in het buitenland. Hoogstwaarschijnlijk (zekerheid bestaat niet in onze branche) begin ik op een sluizencomplex op de Maas nabij Roermond. Grote werf dus, speciale werf ook. Een beetje anders dan wat ik voorheen heb gedaan (gebouwen), nu wordt het eens echte gouwe ouwe civiele bouwkunde. Ben wel enorm benieuwd wat ik daar ga doen. Wordt vervolgd.

 

Het leuke aan die werf is dat ik kan pendelen, want Roermond ligt op ca. 45 minuten van Hasselt, dus dat zit wel snor. De werf lijkt me ook uitdagend, want een sluis blijft ondanks de eeuwigheid van het concept een technische breinkraker. De grootste aanpassing wordt wellicht de configuratie van het team. Dat zal, vermoed ik, heel anders zijn tov hier. Ook de relaties met andere bedrijven zal even wennen worden.

 Dat wordt dus Neejdeurland. Asjemenou

Nog niet zolang geleden berichtte ik op deze blog over de crisis en hoe die de regio, hoewel niet immuun, slechts matig beïnvloedde. Maar ook dat het ergste wellicht nog zou komen tengevolge van de vastgoedmarktbubble. 3 maanden zijn deze woorden meer dan actueel. In november was de crisis wel een feit en de trend gezet, maar de voorbije weken slaat hij ongenadig toe. Projecten worden geannuleerd, mensen worden met bosjes ontslagen, de vastgoedmarkt, vooral in Dubai, zijgt als een souflé in elkaar. De situatie wordt ronduit rampzalig voor vele bedrijven en velen die hier voorheen het onbeperkte El Dorado hadden, breekt het klamme zweet uit. Happy days are over, zeker voor de parevenu's.

 

Wat hier gebeurt, vertoont angstaanjagende gelijkenissen met de jaren ’30. Een roaring twenties achter de rug, alles kon, alles was mogelijk en dan keihard tegen de bodem van de put. Overaanbod, deflatie, massale afdankingen en volledig stagneren van de groei. En de staat? Be-staat?

Het grote probleem hier is de overhypte vastgoedspeculatie. Zoals voorheen verteld, werd Dubai gekocht op plan in de gedachten een andere gek te vinden die er meer voor zou geven. Die gek is vandaag heel voorzichtig geworden met zijn centen en past. Als hij al investeert, is het niet in risico's, daar heeft onze Maurice ons wel een lesje geleerd. Overaanbod aan woningen en klappende prijzen tot gevolg.

 

Bovendien wakkeren de private en semi-private project ontwikkelaars het vuur nog aan door actief de deflatie te bewerkstelligen. Met de dalende grondstofprijzen is het logisch dat zij spijt hebben van een aankoop die 6 maanden geleden zonder overdrijving 10x duurder was. Neem daar dan de rammelende wetgeving er hier bij en menig (terechte) opportunist annuleert hier met de vingerknip een contract om te onderhandelen over de prijs aan huidige condities. Waar voorheen de nadruk lag op tijdige oplevering (time was money), verschuift de aandacht hier (eindelijk) naar kost en vraagt menigeen zich (even terecht) af of dit allemaal wel zo dringend nodig is. Of het uberhaupt wel nodig is.

Die cocktail van uitstel van aankopen en het annuleeren van contracten creëert evenwel een steile neerwaartse spiraal met dramatische gevolgen. Text book deflatie. Want uitstel is immers afstel. Annulatie van contracten staat gelijk aan naakte ontslagen en de overblijvers houden de knip op de beurs uit angst voor verdere inkrimpingen. Door het gebrek aan regulatie haalt iedereen met een beetje verstand al zijn geld weg uit deze regio. Binnenlandse consumptie valt stil, gelden vloeien weg, huur- en huisprijzen dalen nog verder, overaanbod verergert, projectontwikkelaars moeten nog meer hun plannen herzien, uitstel wordt afstel. De markt zakt in elkaar.

 

Het antwoord is, even vloeken in de liberale kerk: Keynes. Investeren in infrastructuur. Bouwnijverheid bezit een groot aandeel in de directe economie en neemt ook een lekker deel van de koek van binnenlandse consumptie (huishuur, auto’s, verbruik, …). Infrastructuurwerken houdt de bouwbedrijven boven water, herstelt het vertrouwen en trekt die neerwaartse weer opwaarts. Je moet het Franky Roosevelt niet uitleggen.

 

Helaas, zo eenvoudig is het niet. Ten eerste is het aandeel van de infrastructuur werken hier relatief klein t.o.v. de vastgoedmarkt. Dus ook diens hefboomkracht. Bovendien waren er al veel van die werken aan de gang. De vastgoedmarkt moet een zachte landing krijgen, maar landen moet ze. Bovendien is het hier voor heel wat parevenu’s en ongure types jarenlang een goudmijn geweest en die rotte appelen moeten eruit. Een ander facet is dat Dubai in het bijzonder enorme schulden heeft opgebouwd. Hoe ironisch het kan zijn. Welkom in de globale economie, waar normale wetten spelen. Abu Dhabi en Qatar zijn immuner wegens het groter aandeel van fossiele brandstoffen in hun portefeuille, maar ook zij blijven niet buiten schot. Ze zijn even voorzichtig/opportunistisch geworden wegens de dalende olieprijzen en ook hun vastgoed kraakt.

 

Toch ligt de sleutel in het herstel van vertrouwen: projecten door laten gaan, maar tegelijk de (onzinnige) markt voldoende laten afkoelen. Meer regulatie, de rotte appels eruitknijpen. Huurprijzen aan banden leggen door vraag en aanbod beter te laten spelen. Eerlijker te laten spelen. En infrastructuur in de ruime betekenis van het woord: wegen zijn er al genoeg, maar energie, waterzuivering, riolen, etc. ijlen verschrikkelijk na.

 

 

Wat ligt voor ons? Ik denk dat het hier nog hard aan toe zal gaan. Dit was de eerste golf. Het antwoord is zoek. De vastgoedmarkt riskeert nog verder zakken en dat gaat een projectontwikkelaar hier in het bankroet injagen. Er gaat hier, door de gebrekkige controle, dan een lijk uit de kast vallen.. Een bankroete ontwikkelaar gaat een aantal bedrijven meezuigen in zijn zog. Bouwbedrijven met onbetaalde rekeningen, gedupeerde eigenaars en dan begint de ketting. Een bank die mee kapseist, kapitaalvlucht. En dan openen de poorten van de hel.

 

En wij? Nogmaals, de Formule 1 ligt ietwat buiten de storm. Te trots is men hier om aan de wereld te tonen dat men de rekeningen niet meer kan betalen. Maar er zijn herzieningen, zeker op het gedeelte waar ik zat. Dat is minder dringend, hangt ook af van de binnenlandse markt. De klant verschuift zijn focus van tijd naar kost. Niet zo’n slecht idee, ware het niet dat dat eigenlijk al eerder had moeten gebeuren. Hadden we dit maanden eerder gedaan, was de winst groter geweest. Nu win je geld, maar betaal je ook de verliezen van het gedane werk. Veel hangt af van de komende maanden. Gelooft de klant nog in dit project? Zo ja, zijn er zaken te doen. Zo nee, dan is het wachten op betere tijden.

Maar ook ons bedrijf, hoewel veel minder gevoelig voor de vastgoedmarkt en de piraten die die zeeën bevaren, ondervindt het negatieve klimaat. Gelukkig zit de groep goed bij kas, maar ontkomen aan een orkaan doet geen enkel schip. Het is een beetje zoals onderlopend land: je zit misschien wel hoog en droog, maar vele vluchtelingen uit die lagergelegen valleien zoeken nu hun geluk op de toppen. De markt krimpt en de concurrentie (prijs) wordt snoeihard.

 

 

 

Wat brengt de toekomst voor de Grote Zandbak? Welkom bij de grote jongens, denk ik. Grotemenseneconomie volgt ook de regels van die economie. Niemand kan de sterren lezen, maar na regen komt hier toch zonneschijn. Veel hangt af van hoe de globale economie zich zal herstellen. Houdt de paniek aan? Gaan we naar een zware crisis? Dan ziet het er hier, een regio die leeft van het risicokapitaal, echt niet rooskleurig uit. Dan riskeert men hier meerdere spooksteden en witte olifanten. Bovendien wordt ook in andere sectoren de concurrentie haarscherp. Hier kampt men met een hoge levenskost (huurprijzen). Vele services kunnen goedkoper worden geleverd in een ander land. Het enige wat de rest niet heeft, is olie en gas.

 

Trekt de economie in het westen echter weer snel genoeg aan, gaan de grondstofprijzen, inclusief de fossiele, weer de hoogte in, dan schuift de zon vanachter de wolken. Maar het gouden tijdperk is volgens mij, toch voor Dubai, voorbij. Het zal beredeneerder zijn, daarom niet minder glamoureus.

 

Wat me opvalt, is de stilte rond India. China kraakt, India blaakt. Ook Zuid-Amerika is opvallend stil. Worden zij de winnaars van deze storm?

 

Telkens we in België waren, hoorde ik menigeen mijmeren over de vetpotten van Dubai. Ik hoop dat er niet te veel zwart geld naar Dubai is gevloeid, dat er niet te veel gekken in deze bel hebben geïnvesteerd, want Lernhout en Hauspie spreken tegenwoordig met een Arabische tongval. Maar ze waren gewaarschuwd.

Wat al halvelings was aangekondigd onder de kerstboom, werd gedurende die laatste vakantie van 2008 een feit: Rianne, Robke en ik trekken een lijn onder ons oosters verhaal. Dat existentiele vragen ons teisterden was zeker geen geheim, dat de lokroep naar de Heimat sterker werd met Robkes geboorte hoeft geen betoog. Desondanks wikten en wogen vele bespiegelingen op onze uiteindelijke keuze. Ons hart hier is hier immers nooit verzand, de terugkeer naar drassige heiden heeft ons nooit afgeschrikt. Al was ik uiteraard de grootste supporter van ons verblijf hier, met elk kirgeluid, elk nieuw kunstje dat we niet konden delen, brokkelde ook bij mij de overtuiging af dat we langer moesten blijven, dat we het hier het beste hadden.

 

En dus zoefde tijdens de kerstmis de kogel door de kerk. Challas. Zeker toen Rianne uitzicht kreeg op een Belgische baan op haar maat geknipt, in de lijn van haar ervaringen hier, bemeten op haar ambities, ja toen wendde de steven definitief richting Belgie. Het huis stond klaar, de verwarming aan, de creche was geboekt, alles wat nodig was voor een zachte landing, was vervuld.

 

En toen ging het snel: gesprek met Besix, signaal aan de werf. Meteen in de verhuis gevlogen, op 3 weken hebben en houden ingepakt, van ballast (auto) ontdaan. Worstelend met bubble wrap en tape ontbrak dan ook de tijd voor ronkende verklaringen op deze blog. Een blog wiens bestaan nu zijn einde nadert. Toch in zijn huidige vorm. 4 jaar gedachten en blikken, vooruit, achteruit en terzij.

 

Vrijdag 23 januari: geschiedenis, maar dan in de omgekeerde zin. Rianne en Robke verlaten de UAE. Vaarwel eerste wandeling onder de palmbomen, vaarwel geboorteplaats, eerste plonsbadje en fruitpapje. In vrijdagse lege straten gleed Abu Dhabi een laatste keer voorbij. Vluchtig afscheid in de luchthaven onder het alziend oog van twee baretten. Misschien maar beter, want wegstuivend uit de luchthaven scheurde mijn hart in tweeen. Nooit gedacht dat het gemis zo diep en acuut zou zijn. Aankomend in een leeg appartement. Herinneringen ingepakt, gedachten rondslingerend. Alleen. Nu al mentaal in Belgie.

 

Dit was het dan. 4 jaar Midden-Oosten. Veel geleerd, veel beleefd. Gemengde gevoelens. Veel gewonnen, maar ook verloren. Uitkijkend naar die nieuwe bladzijde. Vreemd is wel de gedachte de draad weer op te pikken waar we hem 3-4 jaar geleden hebben neergelegd. Hopelijk ligt hij er nog ...